Online
Skip to main content

📜 Fermat's Little Theorem (Мала Теорема на Ферма)

## 💡 Дефиниција Ако pp е **прост број**, тогаш за секој цел број aa: ap≡a(modp)a^p \equiv a \pmod p Ако aa не е делив со pp (т.е. gcd⁡(a,p)=1\gcd(a, p) = 1), тогаш можеме да поделиме со aa: ap−1≡1(modp)a^{p-1} \equiv 1 \pmod p --- ## 🧠 Интуиција Ова е специјален случај на Ојлеровата теорема. За прост број pp, сите броеви од 11 до p−1p-1 се заемно прости со pp. Значи ϕ(p)=p−1\phi(p) = p-1. Заменуваме во Ојлер: aϕ(p)≡1  ⟹  ap−1≡1a^{\phi(p)} \equiv 1 \implies a^{p-1} \equiv 1. --- ## 📝 Доказ (Со ѓердани - Комбинаторен) Замислете дека правиме ѓердани со pp монистри, користејќи aa различни бои. Вкупниот број на можни низи е apa^p. Има aa еднобојни ѓердани (сите монистри иста боја). Останатите ap−aa^p - a низи се разнобојни. Бидејќи pp е прост број, ако ротираме разнобоен ѓердан, добиваме pp различни изгледи кои всушност се ист ѓердан. Значи, бројот на разнобојни низи мора да се дели со pp. ap−a≡0(modp)  ⟹  ap≡a(modp)a^p - a \equiv 0 \pmod p \implies a^p \equiv a \pmod p --- ## 🛠 Каде се користи? 1. **Тестирање за простост:** Ако 2n−1≢1(modn)2^{n-1} \not\equiv 1 \pmod n, тогаш nn сигурно НЕ е прост (Fermat Primality Test). 2. **Делење во модуларна аритметика:** За да поделиме со aa модуло pp, множиме со ap−2a^{p-2}. x⋅a≡b  ⟹  x≡b⋅ap−2(modp)x \cdot a \equiv b \implies x \equiv b \cdot a^{p-2} \pmod p. 3. **Пресметка на остатоци:** 2100(mod13)2^{100} \pmod{13}. p=13  ⟹  212≡1p=13 \implies 2^{12} \equiv 1. 100=8⋅12+4100 = 8 \cdot 12 + 4. 2100=(212)8⋅24≡18⋅16≡3(mod13)2^{100} = (2^{12})^8 \cdot 2^4 \equiv 1^8 \cdot 16 \equiv 3 \pmod{13}.